Slimmere werkwijze ETZ levert kankerpatiënten veel minder ziekenhuisuren op

TILBURG - Wie een behandeling tegen kanker krijgt, moet vaak naar het ziekenhuis. Voor de behandeling zelf, maar ook voor controles, scans en gesprekken met artsen. De Dagbehandeling Oncologie en Hematologie van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) werkt daarom al jaren aan slimmer en doelmatiger behandelen. Het resultaat: ruim 550 patiënten zijn gemiddeld 9 uur per jaar minder tijd kwijt op de dagbehandeling. En dat zonder in te leveren op veiligheid of kwaliteit. 

Doelmatig werken betekent slimmer omgaan met tijd, geld en middelen. Het doel is niet bezuinigen, maar patiënten beter helpen. “Als patiënten korter in het ziekenhuis hoeven te zijn, kunnen we in dezelfde tijd meer mensen behandelen. En voor de patiënt zelf is elk uur minder in het ziekenhuis winst”, vertelt internist-oncoloog en medisch manager Annet Coumou.

Een projectgroep van artsen, verpleegkundig specialisten, apothekers en de teamleider van de dagbehandeling houdt hiervoor de wetenschap goed in de gaten. Verschijnt er nieuw onderzoek of een advies van een beroepsvereniging, zoals de Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie? Dan kijkt de projectgroep of het ETZ dat kan toepassen. “We lopen niet per se voorop met bedenken, maar we voeren verbeteringen wel heel snel in”, aldus verpleegkundig specialist oncologie Ingrid Willemen.

Sinds 2023 voerde de projectgroep 17 grote verbeteringen door in de behandelprotocollen. Dat levert elk jaar het volgende op:

5.000 uur minder bedbezetting op de dagbehandeling. Dat is 19 uur per dag. Die ruimte wordt nu gebruikt voor andere patiënten die een behandeling nodig hebben.

Minder werklast voor verpleegkundigen. Zij maken 5.500 keer per jaar minder premedicatie klaar en verrichten 11.000 keer per jaar minder handelingen met infusen. Ook hoeven ze minder vaak op en neer te lopen, waardoor er meer tijd is voor de patiënten.

Duizenden materialen bespaard. Denk aan ruim 7.500 ampullen medicatie, 2.500 infuuszakken, 8.500 naalden en 8.500 spuitjes per jaar.

Minder onderzoek voor patiënten. Bij verschillende behandelingen zijn scans, bloedonderzoek en polibezoeken geschrapt die geen meerwaarde hebben. Dat scheelt naar schatting 2 tot 4 scans per patiënt per jaar.

Elke aanpassing is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en adviezen van beroepsverenigingen en academische ziekenhuizen. Een voorbeeld: veel patiënten krijgen voor hun chemokuur medicijnen tegen misselijkheid en allergische reacties. Die werden eerst via een infuus in het ziekenhuis gegeven. Nu nemen patiënten deze medicijnen thuis in als tablet, een uur voor de kuur. Ook blijken sommige medicijnen die eerst in drie uur werden toegediend, veilig in twee uur te kunnen. En bij bepaalde kuren is zelfs een hele behandeldag geschrapt, door de dosering op de eerste dag iets hoger te maken.

Patiënten merken geen extra bijwerkingen, alleen dat hun behandeling korter duurt. “Bij een bepaalde kuur hebben we anderhalf tot twee uur van de behandeltijd afgehaald. Patiënten die de kuur opnieuw kregen, zeiden meteen: wat fijn dat het zoveel korter is”, vertelt Willemen. “Je bent al heel vaak in het ziekenhuis als je kanker hebt. Alles wat minder kan, is mooi meegenomen.”

Achter de schermen kost elke aanpassing veel werk. Behandelprotocollen, het elektronisch patiëntendossier en de werkwijze van de apotheek en verpleegkundigen moeten allemaal worden aangepast en gecontroleerd. “Het klinkt simpel, een stap uit een kuur knippen. Maar er zit heel veel tijd van heel veel mensen in. Ook van onze collega’s van de apotheek en het EPD-team, zonder hen kan dit niet”, zegt Coumou.

De projectgroep heeft zichzelf als doel gesteld om elk jaar minstens drie verbeteringen door te voeren. Dat lukt tot nu toe ieder jaar. Het werk krijgt bovendien navolging: de afdeling Longoncologie heeft de aanpassingen inmiddels overgenomen.

Het team zit niet stil. Zo onderzoekt de projectgroep of immunotherapie in 10 minuten kan worden gegeven in plaats van 30 minuten, of het spoelen van de infuuslijn tussen twee middelen kan vervallen en of patiënten met dezelfde behandeling op dezelfde dag gepland kunnen worden. Dan hoeven er minder verpakkingen met dure medicijnen open.

Ook de thuisbehandeling breidt uit. Een kleine groep patiënten krijgt injecties al thuis, via de thuiszorg. De volgende stap is onderzoeken welke infuusbehandelingen daar veilig bij kunnen. “Ik hoop dat we straks de korte kuren ook thuis kunnen geven. Dan hoeven mensen helemaal niet meer naar het ziekenhuis te komen”, aldus Willemen.

Doelmatig werken past bij de koers van ETZ: passende zorg, op de juiste plek, zonder onnodige belasting voor de patiënt.

Bron: ETZ