Schapen helpen natuur een handje in strijd tegen Amerikaanse eik

LOON OP ZAND - Het bos bij Loon op Zand stond vorig jaar behoorlijk op zijn kop. Natuurmonumenten kapte er op 43 hectare bijna alle Amerikaanse eiken. Deze woekerende exoot houdt de groei van een gevarieerd bos tegen. De rust is inmiddels teruggekeerd, maar de strijd is nog lang niet gestreden. Die wordt nu in alle stilte voortgezet door 250 grazende schapen.

Nu het groeiseizoen is losgebarsten, wordt ook duidelijk dat de Amerikaanse eik het niet zo maar opgeeft. “Door bomen te kappen en te trekken hebben we dan wel de zaadbronnen weggehaald”, vertelt boswachter Jan Verhagen, “maar er schieten nu overal nieuwe boompjes de grond uit.” Verhagen doelt dan op alle eikels die ontkiemen en alle boompjes die vorig jaar door hun te kleine formaat de dans zijn ontsprongen en opnieuw uitlopen. “Met behulp van schapenbegrazing willen wij de groeikracht van deze jonge boompjes uitputten, zodat ze uiteindelijk afsterven”, aldus de boswachter. 

In de bosdelen waar de Amerikaanse eiken massaal opkomen, is heel weinig verjonging van gewenste inheemse soorten, dus soorten die hier van nature voorkomen. Deze delen worden met een flexibele omheining afgezet en daar mogen de schapen alles opeten. “In de bosdelen met meer inheemse ondergroei kun je schapen beter niet laten grazen”, zegt Verhagen. “Want een schaap ziet geen verschil en dan ben je in één klap van je toekomstige bos af. Hier is dus maatwerk nodig en vragen we of vrijwilligers de Amerikaanse eikjes handmatig verwijderen”. De duizenden inheemse boompjes die in de winter zijn aangeplant, worden met gaas beschermd tegen de schapen. 

Een monotoon menu van alleen maar Amerikaanse eik, dat wil ook een schaap niet, blijkt al na twee weken. “Graasmoe zijn ze nooit” zegt schaapherder Bart van Ekkendonk, eigenaar van De Lachende Ooi. “We zagen wel dat ze na verloop van tijd de Amerikaanse eikjes niet meer allemaal opaten. Dat is een teken dat ze meer variatie wensen en nodig hebben. Daarom laten we ze nu tijdelijk op de heide grazen. Als ze dan over een poosje terugkomen in het bos, vallen ze weer vol smaak de eikjes aan”. 

“Het resultaat dat we hier willen bereiken staat voorop, maar dat kan alleen met gezonde schapen”, zegt Bart van Ekkendonk.

Dit project is mogelijk dankzij een financiering vanuit de Provincie Noord-Brabant voor natuurherstel in Natura 2000-gebied Loonse en Drunense Duinen. De bestrijding van exoten is daar een belangrijke opgave in.